1-Disosiyatif amnezi ; Disosiyatif bozukluklar Psikiyatride disosiyasyon herhangi bir zihinsel veya davranış grubunun kişinin diğer ruhsal aktivitesiden ayrılmasını içeren bilinç dışı bir savunma mekanizması olarak tanımlanmaktadır. Bu savunma mekanizmasında bellek, kimlik, algılama, bilinç veya motor davranışlar gibi bir veya daha fazla zihinsel işlevde bozulma oluşur. Bu bozukluk aniden olabildiği gibi aşamalı olarak devam edebilir. Geçici veya süreğen olabilir. Bu bozukluğun belirtileri sıklıkla ruhsal bir travma sonucu meydana gelmektedir.
Disosiyatif amnezinin temel özelliği genellikle travmatik veya stres yaratıcı doğadaki önemli kişisel bilgileri normal unutkanlıkla açıklananamayacak kadar kapsamlı bir şekilde hatırlayamama halidir. Disosiyatif amnezi’nin genel nüfusta yaklaşık %2 ile 6 arasında bulunduğu bildirilmiştir. Erkekler ve kadınlar arasında görülme sıklığı açısından bir farklılık yoktur.
Bu belirtinin gelişmesine neden olan psikososyal ortam hastanın deneyimlediği tolere edilemez utanma, suçluluk, hayal kırıklığı, öfke ve umutsuzluk duygularını içeren oldukça çatışmalı bir ortamdır. Fiziksel veya cinsel kötüye kullanım gibi travmatik yaşantılar bu bozukluğu tetikleyebilir.
Disosiyatif amnezisi olan hastalar kliniğe klasik görüntü ile gelebilir ki burada hastada belirgin olan bulgular: bedensel belirti bozukluğu veya konversiyon bozukluğu belirtileri ile bilinçli değişiklikleri kendine yabancılaşma çevreye yabancılaşma trans durumları, kendiliğinden yaş gerilemesi ve hatta devam eden ileriye dönük amnezi belirtileri olabilir. Klasik olmayan görünümde ise hastalar sıklıkla depresyon, duygudurum dalgalanmaları, madde kötüye kullanımı uyku bozukluklari, kaygı ve panik intihar ve kendine zarar verme düşünceleri yeme bozukluklar kişiler arası problemler gibi çeşitli ruhsal rahatsızlıkların tedavisi için gelirler ancak bu rahatsızlıklara disosiyatif belirtiler de eşlik edebilir.
Ayrıca tanıda olağan unutkanlık ve patolojik olmayan amnezi mutlaka düşünülmelidir. Olağan unutkanlık: tehlikesiz ve stresli olaylar ile ilişkisi olmayan bir kavramdır. Disosiyatif amnezide bellek kaybı patolojik olmayan amneziye göre daha geniştir. Ayrıca tanıda dikkat edilmesi gereken diğer rahatsızlıklar ise tıbbi durumlara bağlı gelişen demans, deliryum ve amnestik bozukluklardır. Bu hastalarda kişisel verilerin unutulmasına daha kapsamlı bilişsel sistem, dikkat davranışsal ve bellek ile ilgili problemler ile eşlik eder. Demans ve deliryumda bilişsel işlev bozuklukları göze çarpan bir bozukluktur. Yine ayırıcı tanıda beyin hasarı sonucu ortaya çıkan yani fiziksel travma sonrası gelişen amnezi, epileptik nöbetlerden sonra gelişen amneziler, madde kullanımı ile ilişkili amneziler göz önünde tutulmalıdır.
Disosiyatif amnezinin klinik gidişatı ile ilgili çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Akut dissosiyatif amnezi sıklıkla kişi travma yaratan veya zorlayıcı koşullardan güvenli bir yere taşındığında kendiliğinden çözülür. Kronik yaygınlaşmış amnezi türlerinde ise hastalar yoğun aile bakımı gibi yüksek seviyede toplumsal desteğe gereksinim duyabilirler. Tedavide çeşitli psikoterapi biçimleri uygulanmaktadır.
Daha detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz. Dr Ayşe Nur OĞUZ
