Normal Uyku ve Özellikleri
Uyku insanların yaşamlarının yaklaşık üçte birini kapsayar. Uyku beynin düzenli işlemesi için
gereklidir. Uzun süreli uyku yoksunluğu durumunda ciddi fiziksel ve bilişsel bozukluklar ortaya
çıkabilir. Uyku pasif bir süreç olarak görünmesine rağmen yüksek derecede beyin aktivasyonu ile
ilişkilidir. Uykunun birkaç farklı türü vardır. Uykunun her bir tipinin farklı özellikleri, işlevsel önemi ve
düzenleyici mekanizmaları vardır. Uyku bozuklukları esas itibari ile bütün psikiyatrik hastalıklarda
ortaya çıkabildiği için psikiyatri ile yakından ilişkilidir ve sıklıkla belli bozuklukların tanı ölçütlerinin
bir parçasıdır.
Normal uyku hızlı olmayan göz hareketleri (NREM) ve hızlı göz hareketleri (REM) evresi olarak iki yapıdan
oluşur. Hızlı olmayan göz hareketleri evresi ise dört dönemden oluşur.
Hızlı göz hareketleri uykusunda beyin aktivitesini yüksek seviyededir. Vücut kaslarından kas
potansiyeli uyanıklık durumundakine göre REM uykusunda daha düşüktür. Erkeklerde herhangi bir
REM döneminde birkaç penis sertleşmesi ortaya çıkabilir. Nabız, solunum ve kan basıncı REM
uykusu süresince her zaman NREM uykuya göre çok daha yüksek seviyede, uyanıklık durumuna
göre ise sıklıkla yüksek seviyededir. REM uykusu döneminde beynin oksijen kullanımı artmıştır.
REM uykusunda iskelet kaslarının tama yakını paralize olmuştur. Bu motor inhibisyon nedeniyle
vücut hareketleri REM uykusu sırasında yoktur. Ayrıca bu dönemin diğer dönemlerden olasılıkla en
ayırt edici özelliği rüyalardır. Rem uykusu sırasında uyandırılan bireyler sıklıkla rüya gördüklerini
belirtirler.
Normal Uyku ve Özellikleri ; Normal bireylerde hızlı olmayan göz hareketleri uykusu uyanıklığa göre daha dingin bir dönemdir. Nabız hızı dinlendirici uyanıklık durumundaki seviyenin altında dakikada 5-10 vuru daha yavaş ve daha düzenlidir. Solunum benzer şekilde etkilenmiştir ve kan basıncı da dakikalık değişiklikle birlikte düşme eğilimindedir. NREM uyku sırasında dönemsel istemsiz vücut hareketleri görülebilir.
NREM uykusunun en derin bölümleri olan evre üç ve evre dört alışık olmayan uyarılmışlık
özellikleriyle ilişkilendirilir. Uyuduktan 30 dakika ile 1 saat sonra uyandırılan kişilerde yönelim
bozukluğu düşünce dağınıklığı olduğu görülür. Yavaş dalga uykusundaki kısa uyanıklıklarda
uyanıklık süresince olan olaylarla ilgili amnezi mevcuttur. Evre üç ya da evre dörtteki uyanıklık
durumlarında oluşan bu dezorganizasyon enürezis, uyurgezerlik ve evre dört gece kabusları veya
gece terörleri gibi özgül sorunlarla sonuçlanabilir.
Normal Uyku ve Özellikleri ; Uykunun doğası düzenlidir, gece boyunca yaklaşık her 90 ile 100 dakikada bir REM dönemi oluşur. İlk REM dönemi en kısa olup genellikle 10 dakikadan kısa sürer sonraki dönemler 15 ile 40 dakika arasında sürebilmektedir. REM dönemlerinin çoğu gecenin son üçte birlik kısmında oluşurken dönem dört uykusunun çoğu ise ilk üçte birinde oluşur. Bu yapı bireyin yaşamı süresince zamanla değişir. Yeni doğan döneminde REM uykusu toplam uykunun yarısından fazlasını kapsar ve yeni
doğan uyanık durumdan doğrudan REM dönemine geçer. Yeni doğanlar kısa uyanıklık dönemleri
ile birlikte günde yaklaşık 16 saat uyurlar yaşamın dördüncü ayında bu yapı değişir ve toplam REM
yüzdesi %40’ın altına iner, NREM uykusu ile uykuya geçiş gerçekleşir. Normal Uyku ve Özellikleri hakkında daha detaylı bilgi için bize ulaşabilirsiniz.
Daha detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz. Dr Ayşe Nur OĞUZ
