SAÇ YOLMA BOZUKLUĞU / TRİKOTİLLOMANİ
Saç yolma bozukluğu tekrarlayıcı bir biçimde saç yolma ile kendisini gösteren ve başkaları
tarafından gözlenebilecek kadar saç kaybına neden olan kronik bir hastalıktır. Saç yolma
bozukluğunda dürtü denetim bozuklukları ve obsesif kompulsif bozukluğa benzer şekilde saç
yolma öncesinde artan gerginlik ve saç yolma sonrasinda gerginliğin azalmasi ve veya haz alma
vardir.
Saç yolma bozukluğu hastalığının görülme sıklığı son zamanlarda yapılan çalışmalarda önceki
ölçümlere göre daha fazla saptanmaktadır ancak yine de hastalığa eşlik eden utanç ve gizleme
eğilimi nedeniyle olduğundan daha az saptandığı düşünülmektedir. Hastalık iki kategoride
incelenmektedir. İlk kategori ergenlik yıllarında başlayan ve daha şiddetli ve kronik seyreden
formdur. Kadınlarda daha sık görülmektedir.. İkinci kategoride ise çocukluk yıllarında başlayan ve
daha hafif seyirli form yer alır. Çocukluk yıllarında başlayan saç yolma bozukluğunun kız ve erkek
çocuklarda eşit sıklıkta ortaya çıktığı görülmektedir.
Saç yolma bozukluğu olan hastalarin yaklaşik %40 ı yoldukları saçları o anda ya da başka zaman
çiğner ve/veya yutarlar. Bu grubun yaklaşık üçte birinde sindirim sisteminde toplanmış kıl yumağı
oluşur.
Saç yolma bozukluğu ile obsesif kompulsif bozukluk, kaygı bozuklukları, depresif bozukluklar,
yeme bozuklukları ve çeşitli kişilik bozuklukları arasında anlamlı eş tanı varlığı tespit edilmiştir.
Saç yolma bozukluğunun çok nedenli olduğu kabul edilmektedir ancak hastalığın başlangıcı
genellikle tetikleyici bir stresör sonrasında olmaktadır. Anne çocuk ilişkisinde yaşanan karışıklıklar,
yalnız bırakılma korkusu, nesne kaybı gibi etkenlerin sıkça durumun ilerlemesine neden olduğu
görülmektedir. Bir görüşe göre ise saç yolmanın temel amacı kendini uyarmaktır.
Saç yolma bozukluğu olan hastalar davranışı yapmadan önce giderek artan bir gerginlik
hissetmektedir ve saçlarını yolarken haz yaşamaktadırlar. En sık saçlı deri olmak üzere vücudun
tüm alanları etkilenebilir. Kaş, kirpik, sakal ve gövde, koltuk altı ve kasık bölgesi etkilenen diğer
alanlardır.
Saç yolma odaklanarak ya da kendiliğinden otomatik bir şekilde kişinin farkında olmadan
gerçekleşir. Odaklanarak yolma dürtü kaşıntı veya yanma gibi gibi bedensel hisler veya
istenmeyen düşünceler gibi hoş olmayan kişisel deneyimleri kontrol etmek için bilerek ve isteyerek
yapılır. Kendiliğinden yolma ise kişinin farkında olmadan gerçekleşir çoğunlukla hareketsiz
etkinlikler sırasında oluşur. Bir çok hastada bu iki durum birlikte görülmektedir.
Etkilenen alanlarda kısa kırık saç tutamları ve uzun normal saçlar birlikte görülmektedir. Deri veya
saçlı deride anormallik yoktur. Saçın yenmesi saçın koparılmasını takiben olabilir ve bu beslenme
yetersizligi bağırsak tıkanıklığı gibi komplikasyonlarla sonuçlanabilir. Hastalar çoğu zaman saç
yolma davranışını inkar eder ve genellikle oluşan kelliği gizlemeye çalışırlar. Tırnak yeme,
tırmalama, kemirme, deri yolma ve diğer kendine zarar verme davranışları ek olarak olarak
görülebilir.
Saç yolma bozukluğu ortalama olarak ergenliğin ilk yıllarında ve özellikle 17 yaş öncesinde
başlamaktadır ancak başlangıç yaşı daha erken veya hayatın çok daha ilerleyen zamanlarında da
olabilmektedir. Hastalığın seyri çok iyi bilinmemektedir kronik ve tekrarlayıcı şekilleri bulunmaktadır.
Altı yaş öncesi erken başlangıçlı olanlar daha kolay hafifleme ve iyileşme eğilimin dedir. Geç
başlangıçlı form erken başlangıçlı forma göre daha olumsuz seyretmektedir.
Tedavide ilaç tedavileri ve psikoterapiden faydalanılmaktadır.
Daha detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz. Dr Ayşe Nur OĞUZ
